za: https://marucha.wordpress.com/2016/03/19/zaslubiny-z-morzem-w-kolobrzegu-18-marca-1945-r/#more-56906
18 marca 1945 roku – po 11 dniach krwawego boju i zdobyciu Kołobrzegu, żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego 3., 4. i 6. Dywizji Piechoty dokonali aktu zaślubin Polski z morzem. Jak przebiegały uroczystości?
18 marca 1945 r., Kołobrzeg. Poczet sztandarowy 10 pp. w trakcie uroczystości zaślubin z morzem na kołobrzeskiej plaży. Chor. Władysław Spodymek trzyma sztandar pułku. Fot. Józef Rybicki.
Na tarasie i stoku fortu Ujście, obok gruzów latarni morskiej, stanęły w szeregu delegacje 1. i 2. Armii Wojska Polskiego – podpułkowników Piotra Jaroszewicza i Edmunda Pszczółkowskiego.
18 marca 1945 roku, Kołobrzeg, polscy żołnierze wbijają polską flagę w dno Bałtyku fot: NAC
W dno Bałtyku oddziały polskie wbiły polską flagę, a jeden z żołnierzy – kapral Franciszek Niewidziajło wypowiedział słowa:
„Przyszliśmy, morze, po ciężkim i krwawym trudzie. Widzimy, że nie poszedł na marne nasz trud. Przysięgamy, że cię nigdy nie opuścimy. Rzucając pierścień w twe fale, biorę z tobą ślub, ponieważ tyś było i będziesz zawsze nasze”.
18 marca 1945 roku, Kołob rzeg, polscy żołnierze przysiegą wierność morzu, fot. NAC
Następnie kapral w asyście dwóch żołnierzy wszedł na kamienny mur i przy akompaniamencie honorowych salw rzucił do morza zaślubinowy pierścień. Uroczystości miały oficjalny charakter, ponieważ poprzednie zaślubiny zarówno te w Dziwnówku jak i w Mrzeżynie miały charakter spontaniczny pod wpływem emocji i bez konsultacji z dowództwem.
18 marca 1945 roku, Kołobrzeg. Moment uroczystych zaślubin z morzem sztandaru 10. pp ufundowanego przez mieszkańców warszawskiej dzielnicy Praga. Sztandar trzyma chor. Władysław Spodymek. Na drewnianym falochronie stoją: z-ca d-cy pułku kyp. Kamiński, d-ca pułku płk Wincent Potapowicz i szef sztabu pułku ppłk Grzegorz zalubowski. Fot. Józef Rybicki
Natomiast zaślubiny w Kołobrzegu, miały wysoką rangę z powodu obecności oficjalnych przedstawicieli obu sztabów Poza tym całości nadano oficjalny ceremoniał wojskowy, poprzedzony mszą świętą odprawioną przez księdza kapitana Alojzego Dudka, kapelana 3. Dywizji Piechoty im. Romualda Traugutta oraz wręczeniem odznaczeń. Gospodarzem ceremonii wybrano żołnierzy 7. pułku piechoty pod komendą majora Stanisława Russijana.
Każdy z opisanych aktów zaślubinowych miał, zwłaszcza z punktu widzenia morale wyczerpanych wielotygodniowymi bojami żołnierzy Wojska Polskiego na Wschodzie, olbrzymie znaczenie. Z perspektyw 71 lat trudno jednoznacznie ocenić, której z tych ceremonii należy się palma pierwszeństwa.
Warto odnotować też, że do końca marca 1945 r., własne uroczystości zorganizowała większość stacjonujących na Pomorzu pododdziałów. Dla ich członków najważniejsze były te, w których sami mieli możliwość uczestnictwa.
W tym kontekście wypadałoby przyjąć, że mówiąc o zaślubinach z morzem, w pamięci mieć należy nie tylko kołobrzeski 18 marca, ale wszystkie, większe i mniejsze przedsięwzięcia, w czasie których żołnierz polski witał się z Bałtykiem.
3 listopada 1963 roku w Kołobrzegu odsłonięto pomnik zaślubin Polski z morzem upamiętniający wydarzenia z marca 1945 roku.
Literatura:
Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Neriton, 2002..
Edward Kospath-Pawłowski, Wojsko Polskie na wschodzie 1943-45, wyd. „Ajakas”, 1993.
K. Kaczmarek „Polskie Wojsko na Wschodzie 1943-45 od Mierei do Łaby i Wełtawy”, Lublin 2003
https://historiamniejznanaizapomniana.wordpress.com [tamże więcej zdjęć]